พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร หรือ พระแก้วมรกต
เป็นพระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองของประเทศไทย ปัจจุบันประดิษฐานอยู่ใน
วัดพระศรีรัตนศาสดาราม หรือวัดพระแก้วในพระบรมมหาราชวัง กรุงเทพมหานคร
พระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองของ กรุงรัตนโกสินทร์
ในโอกาสเทศกาลสำคัญ เช่นขึ้นบ้านใหม่ เป็นของขวัญเลื่อนตำแหน่ง เป็นพระพุทธรูปที่เคารพของทั้งคนไทยและชาวต่างชาติ
พระพุทธรูปได้ถ่ายทอดอิทธิพลเข้ามาในศิลปะอยุธยา สังเกตได้อย่างเด่นชัดจาก ‘พระพุทธรูปและพระเครื่อง’ ที่ปรากฏในยุคนั้น องค์พระจะแลดูสง่างามและฉลองพระองค์ทรงเครื่องขัตติยราชแบบกษัตริย์ เช่น สวมมงกุฎ กรองศอทับทรวง ฉลองพระบาท ฯลฯ
“พระพุทธรูปทรงเครื่อง” ประทับยืน ประทานอภัย” ใน 3 แบบ คือ
พระปางห้ามสมุทร คือ ยกพระหัตถ์ทั้งสองขึ้น
พระปางห้ามญาติ ยกพระหัตถ์ขวา
พระปางห้ามพระแก่นจันทน์ คือ ยกพระหัตถ์ซ้าย
“พระพุทธรูปทรงเครื่อง ประทับนั่ง” นิยมทำ ปางมารวิชัย และปางสมาธิ